fb-icongplus-icontwt-icon

 drustvo lekara srbije

Stručni tim Z.U. Jugolab u saradnji sa svojim saradnicima učestvuje u kontinuiranoj edukaciji medicinskih radnika.

Cenovnik analiza

 

Kontakt za informacije o visokospecifičim analizama kojih nema u cenovniku:

(021) 466-804 ili (021) 2100-808

Smaller Default Larger

Tumorski markeri su supstance koje nastaju u ćelijama organizma kao odgovor na postojanje malignog ili benignog tumora i predstavljaju biohemijske indikatore prisustva tumora. Produkuju ih ćelije karcinoma ili organizam kao odgovor na prisustvo kancera, ali mogu da ih produkuju i zdrave, normalne ćelije. Povišen nivo tumor markera može ukazivati na prisustvo tumora, ali sam nije dovoljan da bi se postavila dijagnoza.

Nijedan tumorski marker nije 100% specifičan. To znači da se oni detektuju kako kod zdravih osoba, jer ih mogu lučiti zdrave, normalne ćelije, tako i kod osoba sa karcinomom, a pored toga većinu njih produkuje više vrsta karcinoma. Takođe, nijedan tumorski markeri nije 100% osetljiv, odnosno ne može da se detektuje u svim stadijumima bolesti, posebno u početnom. Bez obzira na ove nedostatke, oni su danas potpuno opravdano našli siroku primenu u laboratorijskoj dijagnostici.

Tumorski markeri se koriste:

- kao deo skrininga u ranom otkrivanju malignih bolesti i kao pomoć u postavljanju dijagnoze

- u praćenju toka bolesti

- u planiranju i praćenju terapije

- u ranom otkrivanju recidiva, odnosno ponovnog javljanja tumora.

Manje su korisni u skriningu, uglavnom se tu koriste kao pomoćno dijagnostičko sredstvo, jer se dijagnoza može potvrditi samo biopsijom, ali u planiranju i praćenju terapije, kao i u otkrivanju recidiva su našli veliku ulogu.

Kod pacijenata kojima je dijagnostikovan karcinom, jako je važno da se prva koncentracija izmeri pre početka terapije, a zatim nakon nje. Tada će poređenje rezultata ukazati na uspešnost terapije.

Tumorskih markera ima mnogo koji se danas u laboratorijskoj dijagnostici rutinski određuju. Najčešće se određuju:

PSA - specifičan je za prostatu. Karcinom prostate je jedini karcinom kod kojeg će ovaj marker biti povišen, ali se njegove povišene vrednosti javljaju i kod nekih drugih, benignih bolesti tog organa. Pored ukupnog PSA, merenjem i slobodnog PSA omogućava se bolje razdvajanje pacijenata sa karcinomom od onih sa benignom hiperplazijom prostate.

CA 125 – prisutan je kod epitelijalnih karcinoma ovarijuma, karcinoma endometrijuma, cerviksa i dojke, ali povišen je i u brojnim benignim stanjima, čak i u trudnoći. Danas se sve više određuje zajedno sa markerom HE 4 koji je najosetljiviji za otkrivanje karcinoma jajnika, posebno na početku bolesti, pa lekari sve više traže određivanje kombinacije ova dva markera.          

CA 15-3 – prisutan je kod karcinoma dojke, ali i kod brojnih drugih oboljenja. Najviše se koristi za rano otkrivanje recidiva i praćenje odgovora na terapiju

CEA – prvi marker koji je uveden u kliničku upotrebu. Prisutan je kod brojnih benignih i malignih stanja, a važan je kao prognostički indikator kod karcinoma debelog creva i u kontroli povratka bolesti.

Tumorski markeri se mogu detektovati u krvi, ali i drugim telesnim tečnostima, a savremena laboratorijska oprema omogućava brzo i tačno određivanje njihovih vrednosti i za većinu se rezultati dobijaju u roku od nekoliko sati. Esencijalno je prepoznati da se vrednosti dobijene razlicitim metodama ne mogu porediti.Testovi različitih proizvođača daju različite rezultate na istom uzorku. Zato je veoma važno da sepacijent prati istim postupkom određivanja, po mogućstvu u istoj laboratoriji.

Danas je dostupno i otkrivanje genetske predispozicije za nastanak kancera, koje već predstavlja rutinsku laboratorijsku analizu.  S obzirom da se zna da je malignitet na dojci  u 25% slučajeva nasledan,  rano otkrivanje  genetskih mutacija može sprečiti razvoj karcinoma. Geni koji su odgovorni za nastanak ovog karcinoma su BRCA 1 i BRCA 2, odnosno njihove mutacije. Žene kod kojih postoje te mutacije, sa odgovarajućom verovatnoćom, u zavisnosti od starosti, mogu oboleti od karcinoma dojke. Postupak je potpuno neinvazivan, uzima se krv kao uzorak i rezultati se dobijaju u roku od nekoliko nedelja. Nakon toga, žena, ukoliko ima tu mutaciju gena, može dalje da odluči koju preventivnu meru će preduzeti”. 

U Novom Sadu, od 15-18. decembra 2016. godine, održani su Treći kongres minimalno invazivne ginekologije sa internacionalnim učešćem, simpozijum "Male tajne velikih majstora u IVF-u" i ESGE kurs. Tom prilikom održana su brojna predavanja i video sesije vrhunskih svetskih stručnjaka. Jugolab je pomogao održavanje kongresa, simpozijuma i kursa, koji će ostati zapamćeni kao najuspešniji do sada.

  

   

stop-aids

AIDS je skraćenica od engleskog naziva Acquired Immunodeficiency Syndrome.  U  našem jeziku uobičajen i opšte prihvaćen naziv je SIDA (Sindrom Stečenog Imunološkog Deficita).
 

Nakon što se desi infekcija organizma HIV virusom, što se može utvrditi pouzdano ako se uradi test na HIV virus, prvi simptomi se obično javljaju mesec ili dva nakon što ste bili izloženi virusu. Tada počinje prva faza HIV infekcije. Simptomi koji podsećaju na simptome gripa, povišena temperatura, iscrpljenost, malaksalost, uvećanje limfnih čvorova, s obzirom da je to mesto gde HIV virus traži svoje utočište uporedo sa sveopštom borbom koju organizam započinje protiv njega. Neki ljudi nemaju nikakve simptome u toku ove faze.

Može se desiti da u narednom periodu ne primetite nijedan AIDS simptom. Ovo je poznato kao latentna faza(klinička latentnost tj. mirovanje virusa).Ona najčešće traje nekoliko godina(može i preko 10). U ovoj fazi nema simptoma ili su svedeni na minimum.

 

U daljem toku infekcije virus HIV-a napada CD4 limfocite i dovodi do njihovog propadanja a samim tim i smanjenja i gubitka sposobnosti imunog sistema da se bori ne samo sa HIV virusom već i sa drugim infektivnim agensima. Dolazi do poremećaja različitih organa i sistema i tada infekcija poprima generalizovani karakter.

 

Jedini rezervoar HIV infekcije je čovek. Infekcija nastaje najčešće preko krvi i krvnih derivata, vaginalnog sekreta, sperme i majčinog mleka. U ostalim telesnim tečnostima koncentracija virusa je mala i ima samo teoretsko značenje.

 

Različiti načini prenošenja HIV infekcije su širom sveta zastupljeni u različitom stepenu. Tako, primera radi, dominantan način prenošenja infekcije u Africi je seksualni put (heteroseksualni), odnosno vertikalna transmisija, dok je u nekim zemljama Zapadne Evrope i SAD dominantan homoseksualni način prenošenja ili putem upotrebe nesterilnih igala kod intravenskih narkomana.

 

BITI INFICIRAN HIV-om NE ZNAČI ISTO ŠTO I BITI OBOLEO OD AIDS-a. Osoba može i desetak godina biti samo inficirana virusom, a da pri tome nema nikakve simptome bolesti i oseća se sasvim dobro.

 

Prevencija je najbolja zaštita od infekcije: izbegavanje rizičnih kontakata, korišćenje prezervativa, kontrola intravenskih narkomana su samo neke od mera da bi se rizik od infekcije smanjio.

Povodom Svetskog dana borbe protiv dijabetesa,                    

14. novembra, Jugolab je uzeo učešće na Festivalu zdravlja

koji je organizovan od strane Saveza društava Vojvodine za

borbu protiv šećerne bolesti.

Tom prilikom, Jugolab je omogućio svim zainteresovanim

građanima da besplatno odrede koncentraciju glukoze u krvi.

01-Savez 14 novembar

HUMANI PAPILOMA VIRUSI (HPV), PREKANCEROGENE PROMENE I RAK GRLIĆA MATERICE

Prof. dr Srđan Đurđević, specijalista ginekolog-akušer

Učestalost

Rak grlića materice nalazi se na drugom mestu prema učestalosti među svim zloćudnim tumorima kod žena u Vojvodini. Srbija u celini ima najveću učestalost raka grlića materice (24,3 na 100.000 stanovnika) u odnosu na sve druge republike bivše Jugoslavije i jednu od najvećih u Evropi.

Šta su to prekancerogene promene na grliću materice?

Čitav niz promena na sluzokoži grlića materice od minimalnih poremećaja do potpune izmene sluznice sa nezrelim zloćudnim ćelijama naziva se stručnim nazivima displazije ili cervikalne intraepitelijalne neoplazije (skraćeno CIN). U zavisnosti da li je zahvaćena samo donja ili srednja trećina odnosno čitava debljina sluznice ove promene se svrstavaju u tri stepena (CIN 1-3). One prethode nastanku raka jer donja granica sluzokože i tkiva grlića (tzv. bazalna membrana) još nije povređena. Prodorom zloćudnih ćelija u dubinu preko 1 mm nastaje rak grlića materice. Vreme koje je potrebno da prođe od začetka ovih promena do nastanka raka iznosi od 3-17 godina.

Uloga HPV virusa u nastanku prekancerogenih promena i raka grlića materice

Rak grlića materice je u najvećem procentu infektivne prirode. Naučnim ispitivanjem potvrđeno je da su uzročnici ovog oboljenja humani papiloma virusi (HPV) i njihovo prisustvo potvrđeno je u preko 90% svih uzoraka tkiva prekancerogenih promena i raka grlića materice. Otkriveno je preko 100 različitih genotipova HPV od kojih 40-ak može da uzrokuje promene na sluzokoži donjeg genitalnog trakta žene. Danas se, u odnosu prema onkogenom potencijalu odnosno sposobnosti da izazovu zloćudne promene, svi HPV dele u 2 grupe: niskog i visokog rizika. Utvrđena je i različita geografska rasprostranjenost HPV prema kontinentima, a najopasniji HPV tip 16 je ujedno i najrasprostranjeniji humani papiloma virus u svetu. Pored virusa, u nastanku oboljenja značajnu ulogu imaju i sledeći faktori: pušenje, rano stupanje u seksualne odnose, veći broj partnera, loši socioekonomski uslovi života, imunosupresivna oboljenja i drugo.

Kako nastaje rak grlića materice?

Za nastanak prekancerogenih promena koje prethode raku grlića materice neophodno je postojanje 2 uslova: postojanje izmenjene sluzokože na grliću materice ili „ranice“ koja predstavlja ulazno mesto za delove virusa kao i direktni kontakt sa opasnim virusima. Delovi humanih papiloma virusa inaktivišu gene koji kontrolišu rast ćelije što uslovljava nekontrolisano bujanje i umnožavanje ćelija i nastanak raka.

Simptomi prekanceroznih promena i početnog raka grlića materice

     - U početku prekancerogene promene ne daju simptome i otkriju se slučajno
- Sukrvica i krvarenje iz vagine posle seksualnog odnosa je najčešće prvi znak
- Neuredno krvarenje koje nije u vezi sa menstruacijom zahteva pregled grlića materice
- Pojačani vaginalni sekret i iscedak, posebno onaj neprijatnog mirisa pomešan sa sukrvicom, zahteva ginekološku kontrolu i uzimanje briseva.

 

                   

 

Šta treba znati o Papanikolau testu?

- Papanikolau test je jednostavna i bezbolna metoda kojom se pregledaju ćelije dobijene brisom sa grlića materice. Ovaj test pokazuje pojavu upale, prisustvo nenormalnih-atipičnih ćelija ili ćelija raka grlića materice.

- Za uzimanje valjanog uzorka neophodno je da prođe 5-7 dana od poslednje menstruacije ili seksualnog odnosa, a pre uzimanja brisa zabranjena je primena vaginaleta i vaginalnih ispiranja.

- Bris uzima ginekolog u ginekološkoj ordinaciji u toku pregleda vagine i grlića materice pomoću instrumenta- spekuluma.

- Pravilno uzimanje Papanikolau brisa vrši se posebnim drvenim špatulama sa zatupljenim vrhom ili četkicama koje ulaze u kanal grlića materice. Svaka polno aktivna žena trebalo bi barem jedanput svake 2-3 godine da prekontroliše Papanikolau bris.

 

 

 

Rezultati Papanikolau testa

- I i II grupa Papanikolau brisa predstavlja uredan nalaz. Na žalost, u našoj zemlji oko 30% ovih nalaza nije verodostojno i žena sa urednim nalazom može imati prekancerogenu promenu. Zbog toga su u našoj zemlji potrebni pregledi u kraćem vremenskom intervalu, 1 x godišnje. Kada su dva uzastopna nalaza Papanikolau testa negativna, pregledi se mogu prorediti 1 x u 2-3 godine.

- III grupa je sumnjiv nalaz, može biti uzrokovana pojavom infekcije i ukazivati na postojanje premalignih promena na ćelijama. Grupe IV i V ukazuju na prisustvo ćelija raka u brisu.

 

 

 

Kako se vrši ispitivanje na prisustvo humanih papiloma virusa (HPV)?

- U ginekološkom položaju primenom posebnog instrumenta „spekuluma“ razmaknu se zidovi vagine i omogući prilaz grliću materice. Sa posebnim štapićem na čijem se vrhu nalazi četkica ulazi se u kanal grlića materice, nekoliko puta se zavrti i štapić se izvlači napolje. Zatim se deo štapića sa četkicom odlomi, potopi u poseban medijum u plastičnom ulošku, zatvori i transportuje na virusološki pregled.

- Otkrivanje prisustva genitalnih HPV tipova vrši se novom molekularnom dijagnostičkom tehnikom primenom metode PCR amplifikacije sa detekcionim testom. Ovom metodom vrši se identifikacije HPV niskog rizika (6, 11, 42, 44 i 45), visokog rizika (16, 18, 31, 33, 35, 39, 45, 51, 56, 58, 59, 66 i 68) i neklasifikovanih tipova virusa. Mnogi od ovih tipova ne mogu biti otkriveni ni sa jednom drugom metodom koje je trenutno u upotrebi. Lažno negativni rezultati su svedeni na najmanju moguću meru pod uslovom da je bris pravilno uzet.

- Rezultat testa na HPV viruse dobije se u pismenoj formi.

 

 

 

Da li i kada treba prekontrolisati bris na humane papiloma (HPV) viruse?

- Bris iz grlića materice kojim se otkriva prisustvo HPV trebalo bi uzeti ako postoji sumnjiv nalaz Papanikolau brisa III grupa (ili pozitivan nalaz koji potvrđuje IV i V grupu brisa).

-  Bris na HPV poželjno je uraditi i kada se na ginekološkom pregledu otkrije izmenjena sluznica („ranica“) na grliću materice.

- U navedenim okolnostima uvek treba detaljno pregledati grlić materice pod uvećanjem, primenom posebnog aparata kolposkopa (kolposkopski pregled) i u slučaju potrebe dijagnostiku dopuniti ciljanim uzimanjem isečka sa grlića materice ili uzimanjem uzoraka iz kanala grlića materice (tzv. „endocervikalna“ kiretaža).

- Svaka polno aktivna žena, posebno u generativnom periodu, može ako to želi prekontrolisati bris iz kanala grlića materice na prisustvo HPV.

 

 

 

Šta treba raditi ako je bris na HPV pozitivan?

- Potrebno je utvrditi da li postoje bilo kakve promene na sluzokoži grlića materice i obavezno prekontrolisati Papanikolau bris. Ukoliko je nalaz uredan, odnosno ako se pregledom utvrdi da na sluzokoži grlića materice nema promena i ako je nalaz Papanikolau brisa uredan (II grupa) nije potrebno lečenje, samo redovne ginekološke kontrole. Ipak, i u ovim okolnostima, ako se utvrdi prisustvo najopasnijeg HPV tipa 16 posebno kod mlađih osoba, treba biti oprezan i vršiti redovne ginekološke i kolposkopske kontrole grlića materice.

- Ukoliko se uz pozitivan nalaz HPV brisa (posebno ako su otkriveni virusi visokog rizika) otkrije i sumnjiv ili pozitivan nalaz Papanikolau brisa (III, odnosno IV ili V grupa) treba upotpuniti dijagnostiku sa kolposkopskim pregledom i/ili patohistološkim pregledom uzoraka tkiva dobijenih ciljanom biopsijom ili tzv. „endocervikalnom“ kiretažom kanala grlića materice.

- Ako se istovremeno otkrije pozitivan nalaz HPV brisa i prisustvo izmenjene sluzokože („ranice“) na grliću materice treba odmah uraditi kolposkopski pregled, utvrditi prirodu izmenjene sluznice i upotpuniti dijagnostiku uzimanjem briseva iz kanala grlića materice (bris na hlamidije, bakterije, miko i ureaplazme, Papanikolau). U zavisnosti od nalaza treba prvo lečiti upalu sluznice a potom ako se radi samo o bezazlenim promenama i njih kasnije ukloniti nekom od destruktivnih (krioterapija, hladna ili termoregulacija, vaporizacija laserom) ili ekscizionih (isecanje omčicom- LEETZ Loop) metoda.

 

 

 

Šta ako je kod mene otkriveno prisustvo HPV visokog rizika?

- Za nastanak prekancerogenih promena i karcinoma grlića materice nije dovoljno samo prisustvo infekcije virusima već i tzv. „ulazno mesto“ odnosno izmenjena sluzokoža grlića materice. Zbog toga, uvek treba sprovesti kompletan ginekološki pregled koji obuhvata kolposkopski pregled i uzimanje briseva. Ako su svi nalazi uredni nije potrebno lečenje osim redovnih ginekoloških kontrola. Ukoliko se utvrdi postojanje bilo kakvih promena ili upale- one moraju biti izlečene. U ovim okolnostima treba redovno vršiti kontrolu Papanikolau brisa i kolposkopske preglede jer bilo kakav sumnjiv nalaz zahteva dopunsku dijagnostiku u cilju otkrivanja prekancerogene ili zloćudne promene koju mogu uzrokovati virusi.

- Virusna infekcija humanim papiloma virusima ostaje trajno prisutna u tkivu grlića materice. Međutim, stabilno stanje imunološkog sistema i odsustvo upalnih procesa i drugih oboljenja na sluzokoži donjeg genitalnog trakta žene su preduslov da se manifestacija ove infekcije ne ispolji. Ako se promene ipak pojave one bi trebalo da na vreme budu otkrivene na redovnim ginekološkim pregledima i izlečene u početnoj fazi. Rizik recidiva odnosno povratka prekancerogenih promena na grliću materice posle sprovedenog lečenja primenom hirurških intervencija kojima se uklanja samo deo grlića materice (konizacija, LEETZ Loopekscizija) iznosi do 10%.